7 Kasım 2012 Çarşamba

Aristoteles'in Kitaplarının Sayısı Üzerine: Filozof olmak isteyene kitap listesi..

Kindi'nin bu risalesi aynı zamanda bir okuma rehberidir.. Filozof olmak isteyen bir kişinin bilmesi-okuması gerekenler diye bakar olaya..

"Felsefe ilmini öğrenmek isteyen kimsenin öncelikle anlattığımız sıra düzenine göre matematik kitaplarını ve yine anlattığımız sıra düzeni uyarınca mantıkla ilgili kitapları, sonra anlattığımız üzere fizik, metafizik, ahlak ve nefsi güzel ahlakla eğitip yönetme konusundaki kitapları okuyup kullanması gerekir." [Kindi Felsefi Risaleler, s. 272]

A.. Önce matematik ilimleri gelir..

1. ki bunun ilki aritmetiktir.. çünkü sayı olmasaydı çizgi, yüzey, cisim, zaman ve hareket de olmazdı.. sayı olmasaydı geometri ve astronomi de olmazdı..
2. büyük isbata dayanan geometridir..
3. aritmetik ve geometriye dayanan astronomidir..
4. aritmetik geometri ve astronomiden oluşan te'liftir [düzen, armoni, müzik]

"Matematik bilgisinden yoksun olan kimse [A: 1, 2, 3, 4 yani] bunlardaki [B, C, Ç, D'deki kitaplar] hiçbir bilgiyi tam olarak elde edemez; ezberlese dahi, onun bu yöndeki çabası ve kazancı sadece bilgi aktarma (rivayet) düzeyinde kalır. .. bu kitaplardaki bilgilerin künhüne asla vakıf olamaz." [s. 266]

"Bir kimse er-Riyazât  ve et-Tealim adı verilen aritmetik geometri astronomi ve teliften yoksun olursa nicelik ve niteliğe ait bilgiden, dolayısıyla bu ikisi vasıtasıyla ulaşılan cevher bilgisinden de yoksun olur. Nicelik, nitelik ve cevher bilgisinden yoksun olan ise felsefe bilgisinden yoksun sayılır." [s. 272]

[Nicelik ve niteliğin varlık kategorilerinden olduğunu hatırlayalım]

[[[Klasik İslam düşüncesi metinlerinde matematik ve geometride Pisagor temel alınıyordu. astronomi'de Batlamyus-ptolemy [ki Kindi'nin anlayışında bariz idi].. musikide de Pisagor muhtemelen.. Yani Pisagor, Batlamyus, Galen, Platon, Aristo şimdilik temel gibi..]]]]

B.. Mantık kitapları sekizdir:

1. Kategoriler.. ifadeler üzerine..
2. Peri Hermenias.. Yorum üzerine..
3. I. Analitikler.. Baştan ters döndürme..
4. II. Analitikler.. Apodiktika.. açıklama..
5. Topika.. yerler anlamında.. yani [tartışmada] sözün söylendiği yerler anlamına gelir..
6. Sofistika.. sofistlere mensup.. sofist: kendi görüşünde direnen..
7. Retorika.. belagat hakkında..
8. Poetika.. şiirle ilgili..

C.. Fizik.. "Tabii varlıkların bilgisini öğrenip o alanda felsefe [[araştırma yapmak anlamında kullanılmış. Ali Durusoy'un felsefe derken bilimi kastediyorlar.. derken demek istediği bu olsa gerek.. ]] yapmak isteyenin başvurmak zorunda olduğu kitapların sayısı yedidir"..

1. Fiziğe dair bilgiler kitabı..
2. Gök hakkında kitap..
3. Oluş ve Bozuluş üzerine kitap..
4. Gök ve yerde meydana gelen olaylar hakkında..
 a. Yüksekteki olaylar üzerine..
 b. Sonluluk üzerine.. [meteoroloji]
5. Madenler hakkında kitap..
6. Bitkiler hakkında kitap..
7. Hayvanlar hakkında kitap..

Ç.. Var olmak ve varlığını sürdürmek için cisme gerek duymamakla birlikte bir bakıma cisimde bulunan olaylarla ilgili kitaplar 4 tanedir..

1. Nefis Üzerine..
2. Duyu ve duyulan nesneler..
3. Uyku ve uyanıklık üzerine..
4. Uzun ve kısa ömür üzerine..

D.. Cisme gerek duymayan ve onunla ilişkisi bulunmayan varlıklar konusunda bir tek kitabı vardır..

1. Metafizik..

Aristo'nun ahlak ve siyasetle ilgili kitapları da oğlu için yazdığı Nikamakhos'a ahlak ve öğrencilerine yazdığı Politika'dır..

Yazar ayrıca bunları teker teker de açıklıyor..  [[ve s. 270 önemli]]




Hiç yorum yok:

Yorum Gönder