el-Medhal İbn Sina

Medhal 

Şeylerin mahiyetleri kimi zaman

şeylerin dış dünyadaki varlıklarında olur -a'yânu'l-eşyâ-

tasavvurda olur

min haysu hiye olur

felsefe şeyleri bu bakımlardan inceler diyenler mantığı felsefenin bir parçası saymazlar.

Ama mantık şeylerin bu açılardan incelenmesine yararı olması bakımından felsefenin aletidir.

Bilinmeyenin kazanılması

Bilinmeyeni kazandıran şey: bilinen

Bir şey iki yönden bilinir

sadece tasavvur edilmesi

ve tasdik edilmesi [zihindeki bu suret, şeylerle örtüşür]

ve iki yönden bilinmez..

......................

 [[MedhaI Özetin özetinin özeti Aradaki yer parantezIerini çıkarın kendi içinde bütün bir metin]]

Şeylerin mahiyetleri
Kimi zaman şeylerin dış dünyadaki varliklarinda olur
Tasavvurda olur
İncelenirken bu ikisi bakımından incelenir ayrıca min haysu hiye olmaları bakımından da incelenir

(2. Fasıl dan)
Ama felsefenin görevini şeyleri bu üçü bakımından incelemek olarak görenler mantığı felsefenin bir parçası saymazlar ama mantık -yine bunlara göre- şeyler bu üçü bakımından incelenirken felsefeye yararı olması bakımından felsefenin aletidir
(4. Fasıl dan)
Mantık sanatı bu şeylerin tekillerini dış dünyada tasavvurda min haysu huve olmaları bakımından incelemez
Aksine bu bu şeylerin tekillerini bu Anlamlara ilişen yüklemler konular, tümeller tikeller vb olmak bakımından inceler
Lafızları incelemek de bu zorunluluktan kaynaklanan bir durumdur
Yani lafızları anlamlara delalet etmesi bakımından inelemek mantığın konusu değil
(5. Fasıl dan)
Lafızlar meselesinde mantıkçıyı ilgilendiren tümel lafızların bilgisidir (tikeller felsefi yetkinlik vermez)
Tümelin tümelliği yüklendiği tikellere bir nispetinin olmasıyla gerçekleşir
(Bu nispet ya varlıkla ya düşünülebilmeyle olur)
(Buadaki yükleme de ya mutavaat ya da iştikak yoluyla olur burada inceleyeceğimiz mutavaat yoluyla yüklenenler)
tikele mutavaat yoluyla yüklenen tümelin kısımları
(5 tümel)
(8. Fasıl dan 59. 60. Prf lar)
Tekil tümel lafzın 5 kısma ayrılması
Tekil tümel lafız
Ya zati dir
   Mahiyete delalet edendir
      Mahiyete genel olarak delalet edendir CİNS
      Mahiyete özel olarak delalet edendir TÜR
   Mahiete delalet etmeyendir (varlığa -çeviride- :inniyyet -arapça metinde- delalet eden) FASIL
Ya arazidir
   Yüklendiği doğaya özgü HASSA
   Hem yüklenene hem başkasına özgü. ARAZ-ı AMM

[[Rıza tevfik mahiyetIere PIaton un ideaIarı diyor Hoca derste mücerred mahiyetIer dedi PIaton unkiIere, Min haysu hiye oIması bakımından=mutIak mahiyetIer den farkIı oIarak MedhaI den yoIa çıkarsak İdeaIar tasavvurda oIan mahiyetIere denk geIiyor!!?]]